روان شناسی که روانی شد..

در بخشی از کتاب هیلگارد، در توضیح دیدگاه کارل راجرز به عنوان یک روانشناس انسان گرا این عبارات مطرح شده:

" مفهوم محوری در نظریه شخصیت کارل راجرز، مفهوم ' خویشتن ' یا ' خودپنداره 'است. خویشتن یا خویشتن واقعی شامل اندیشه ها، ادراکات و ارزش هایی است که من یا خودم را می سازند و دربرگیرنده آگاهی از ' آنچه هستم ' و ' آنچه می توانم انجام دهم ' است. این خویشتن ادراک شده، به نوبه خود بر ادراک فرد از جهان و رفتارش تأثیر می‌گذارد. برای مثال، زنی که خود را قوی و لایق می داند، عملکردش بر جهان، کاملا متفاوت است با زنی که خود را ضعیف و ناتوان می داند. خود پنداره الزاما منعکس‌کننده واقعیت نیست، ممکن است کسی بسیار موفق و مورد احترام باشد ولی خودش را شکست خورده بداند."

و در ادامه می گوید:

" طبق نظریه راجرز، آدمی هر تجربه ای را در رابطه با خود پنداره خویش می سنجد. مردم دوست دارند به نحوی رفتار کنند که با تصویری که از خود دارند، همسان و هماهنگ باشند. تجربه ها و عواطفی که این هماهنگی را ندارند، تهدید کننده شده و ممکن است از حیطه آگاهی طرد شوند. این همان مفهوم "واپسرانی" از دیدگاه فروید است و راجرز معتقد بود این واپسرانی نه لازم است نه دائمی... چرا که فروید آن را حتمی می دانست و اینکه بخشی از تجربه ها همواره در ناخودآگاه می ماند... ."

دو جمله ای که بولد کردم شاید در انسان گرایی راجرز، از نگاه من بهترین نحوه توصیف انسان و شخصیت اوست که در حال حاضر هم در بین خیلی ها مطرح میشه. خیلی وقتا آدما رو میبینید که بهترین جایگاه های اجتماعی یا احترام خیلی ها رو به خودشون اختصاص دادن اما در درون احساس شکست خوردگی و یا حتی عقب ماندن می کنند. راجرز از خود آرمانی و خود واقعی صحبت میکنه و بعد جمله دوم که بولد شده رو مطرح می کنه و میگه آدما دوست دارن طوری رفتار کنن که با اون آرمانی که از خودشون دارن هماهنگ باشه. برای همینه که خیلی پروفایل ها، خیلی از بیوگرافی ها و خیلی چیزای دیگه مخصوصا تو فضای مجازی با چیزی که در واقعیت از یک آدم می بینیم متفاوته. همون آدمه، همون چهره رو داره اما خیلی وقتا بین عکس های فیلتری و چهره واقعی زمین تا آسمون فاصله اس، چون ما دوست داریم دیگران هم ما رو اونطوری ببینن که ما دوست داریم ببينيم نه اونطوری که واقعا هستیم. از خودمون طوری صحبت میکنیم که دوست داریم دیگران بدونن نه اینکه واقعا چی هستیم. برای همینه که خیلیا میرن سراغ هوش مصنوعی و ازش می پرسن چکار کنیم؟ تا اون آرمان و ایده آل رو به طوری که طرف مقابل هم جذب بشه مطرح کنن. این یه عملکرد دوطرفه اس ولی اصلش اینه که ما قاعدتا باید چیزی رو به نمایش بذاریم که واقعا در ما وجود داره. 

وجود دو حالت آرمانی و واقعی برای شخصیت انسان تفی نمیشه اما اگر خیلی به سمت آرمان گرایی بریم قطعا مشکلاتی گریبان گیر خواهد شد...